صراط - در حالي كه مقام هاي كاخ سفيد تلاش فراواني براي موثر جلوه دادن تحريم هاي خود عليه ايران به خرج مي دهند، گزارش متعددي در منابع غربي وجود دارد كه نشان مي دهد اين تحريم ها عملا مورد بي اعتنايي وسيع جامعه بين المللي قرار گرفته است.
نشريه آمريكايي فارين پاليسي ديروز در گزارشي تاكيد كرد: بسياري ازكشورهاي جهان قطعنامه تحريم هاي ايران را اجرا نمي كنند. ديويد بوسكو نويسنده اين مقاله، در تحليل خود آورده است: «وقتي كه شوراي امنيت سازمان ملل دور جديد تحريم هاي ايران را تصويب كرد اين خبردر صفحه اول روزنامه ها چاپ شد و اكنون بايد ببينيم چه اتفاقي پس از آن افتاده است. در سازمان ملل براي اطمينان حاصل كردن از اجراي تحريم ها توسط كشورها يك كميته ويژه در شوراي امينت وجود دارد تا اين موضوع را بررسي كند، اين كميته بطور دوره اي تشكيل جلسه مي دهد كه كم سر و صدا مي كند تقريبا به آن توجهي نمي شود. يكي از مسئوليت هاي كميته، اطمينان حاصل كردن از اين است كه همه كشورها اسناد و توضيحات خود را درباره چگونگي تغيير قوانين كشوري و مقررات ارائه كرده باشند به گونه اي كه در جهت اجراي تحريم ها باشد».
نويسنده ادامه مي دهد: «آخرين قطعنامه شوراي امنيت شصت روز به كشورها مهلت داد تا گزارش خود را ارائه كنند. اين مهلت چند هفته پيش به پايان رسيد تنها سي و دو كشور از يكصدو نود و دو كشور گزارش خود را تا هفته گذشته ارائه كرده اند. اين برابر است با هفده درصد كشورهايي كه بايد گزارش مي دادند. برخي از اين گزارشها كه كشورها به شوراي امنيت دادند فقط نوشته هايي هستند كه فاقد اطلاعات مفيد مي باشند».
در ادامه اين مقاله آمده است: «آمريكا و تعدادي از متحدانش كشورها را زير فشار گذاشته اند تا تحريمها را اعمال كنند ولي آنها اغلب اوقات با رنجش كشورها به ويژه كشورهاي كوچك روبرو مي شوند و آنها از اين شكايت مي كنند كه شوراي امنيت داراي كميته هاي مقابله با تروريسم و تحريم سلاح است كه گزارشهاي زيادي را بر آنها تحميل كرده است. درحال حاضر كشورهايي كه گزارشهاي خود را ارائه نمي كنند با پيامدهاي واقعي روبرو نمي شوند و تا وقتي كه اين امر اتفاق نيفتد رعايت قطعنامه تحريمهاي ايران يك استثنا خواهد بود».
آلماني ها حرف مركل را
گوش نمي دهند
از جمله كشورهايي كه آمريكا تلاش فراواني براي توقف مبادلات مالي و تجاري آن با ايران انجام داده، آلمان است كه گزارش هاي منابع غربي نشان مي دهد تجارت خود با ايران را بعد از قطعنامه 1929 افزايش داده است. روزنامه آمريكايي لس آنجلس تايمز روز 15 شهريور در گزارشي به قلم برزو درگاهي تاكيد كرد شركت هاي آلماني به حرف دولت در مورد عدم تجارت با ايران گوش نمي كنند.
در اين گزارش آمده است: «آنگلا مركل صدر اعظم المان مي تواند به تمام شركت هايي كه مايل است دستور دهد از تجارت با ايران خودداري كنند اما روابط بازرگاني ميان شركتهاي آلماني و ايران همچنان رو به گسترش است. ايران و آلمان روابط تجاري ديرينه اي دارند. اتاق مشترك بازرگاني ايران و آلمان كه در هامبورگ مستقر است گزارش داد در چهار ماهه اول سال دوهزارو ده ارزش مبادلات تجاري ميان ايران و آلمان به يك و هشت دهم ميليارد دلار رسيد كه اين ميزان نسبت به زمان مشابه در سال قبل بيست درصد افزايش داشته است».
اين گزارش اضافه مي كند: «با وجودي كه برخي از شركت هاي اروپايي طي سالهاي اخير فعاليت تجاري خود را با ايران متوقف ساختند صنايع آلمان در سكوت روابط تجاري با جمهوري اسلامي را گسترش دادند و بازرگانان آلماني در بازار پر رونقي قرار گرفتند كه مي توانند صنايع تخصصي خود را بدون رقابت با آمريكا در اختيار ايران قرار دهند. در سالهاي اخير واشنگتن از كشورهاي جهان خواست بعنوان روشي براي فشار بر ايران با هدف توقف برنامه هسته اي اين كشور روابط تجاري خود را با تهران قطع كنند اما بر خلاف توافقات سياسي با آمريكا سياستمداران برجسته و صاحبان صنايع آلمان بطور پيوسته از روابط تجاري با جمهوري اسلامي حمايت مي كنند».
درگاهي در گزارش خود با اشاره به حجم مبادلات ايران و آلمان نوشته است: «سال گذشته ارزش فروش كالاهاي آلماني به ايران به 5/4 ميليارد دلار رسيد و ميزان واردات آلمان نيز حدود 600 ميليون دلار اعلام شد. كارشناسان مي گويند در حالي كه شركت هاي بزرگي مانند زيمنس يا دايملر كرايسلر تحت فشارهاي سياسي تعاملات تجاري خود را با ايران كاهش دادند مقاطعه كاران فرعي اين شركت ها قرار دادهاي جانبي با ايران منعقد مي كنند. ديگر شركت هاي بزرگ آلماني از جمله شركت داروسازي باير كه در مونيخ مستقر است نيز همچنان انواع تجهيزات دارويي از داروهاي فشار خون گرفته تا تشك هاي طبي را در اختيار ايران قرار مي دهند».
رشد روابط تجاري ايران و هند
هند نيز يكي از كشورهاي مهمي است كه به فشار آمريكا براي قطع روابط تجاري با ايران اعتنا نكرده است. علي حسين در گزارشي براي پايگاه خبري ميدل ايست آنلاين در 12 شهريور در اين مورد مي نويسد: «در سال هاي اخير به موازات رشد روابط هند با آمريكا به ويژه در بخش همكاري هاي هسته اي روابط دهلي نو با تهران نيز به ويژه در بخش انرژي و اقتصاد گسترش داشت تا جايي كه در بيانيه هاي صادره از نشست اوايل ماه گذشته ميلادي ميان وزير امور اقتصادي و دارايي ايران با وزير امورخارجه هند امده است رشد تبادل تجاري ميان دو كشور در سه سال اخير از 9 ميليارد و 300 ميليارد دلار به 15 ميليارد دلار رسيده است».
علي حسين ادامه مي دهد: «هند پنجمين كشور جهان در مصرف انرژي است و ايران دومين صادر كننده بزرگ نفت اوپك است. به همين منظور تهران در راهبرد امنيت انرژي دهلي نو جايگاه ويژه دارد چرا كه پس از عربستان بزرگ ترين كشور صادر كننده نفت به هند است».
كره صرفا تحريم هاي سمبليك اعمال مي كند
در حالي كه دولت كره ديروز اعلام كرد به درخواست آمريكا تحريم هايي را عليه ايران وضع مي كند، منابع مختلف غربي طي روزهاي گذشته تاكيد كرده بودند كره چيزي غير از يك سلسله تحريم ها سمبليك عليه ايران وضع نخواهد كرد.
چو جين سو نويسنده كره اي روز 7 شهريور در نشريه كوريا تايمز، اين موضوع را چنين توضيح داده است: «مقامات كره جنوبي اعلام كردند اين كشور نيز مانند آمريكا تحريم هايي را بر ضد ايران تصويب خواهد كرد. در عين حال كره جنوبي به سبب حساسيتي كه درباره شعبه اي از يك بانك ايراني در سئول دارد احتمالا تحريم هاي تماديني را درباره اين بانك تصويب خواهد كرد. هيئتي از كره جنوبي براي هماهنگ كردن سطح تحريم هايي كه بايد بر ضد ايران صورت گيرد در آمريكا به سر مي برد و هيئتي ديگر نيز از تهران ديدار خواهد كرد».
سو در ادامه با اشاره به دلايل كره براي عدم پذيرش تحريم ها واقعي عليه ايران مي نويسد: «مقامات كره جنوبي گفتند سئول به سبب تجارت نزديك خود با ايران و نيز عوامل ديگر در موقعيتي نيست كه با همان شدت مورد نظر آمريكا بر ضد تهران اقدام كند. يك مقام كره جنوبي به كوريا تايمز گفت آنچه ما درباره ايران انجام خواهيم داد در سطح يك اشاره خواهد بود. اين كلمه كه در مكالمه هاي روزمره در كره جنوبي از آن استفاده مي شود اغلب به معناي اقدامي است كه با بي ميلي صورت مي گيرد يا اقدامي كه فقط براي آرام ساختن يك همتا انجام مي شود. وي افزود ما تلاش خواهيم كرد امكان مذاكرات بيشتر را از طريق كانال هاي مستقيم و غير مستقيم فراهم كنيم».
در ادامه اين گزارش آمده است: «كيم يونگ سوك رئيس گروه خاورميانه در نهاد دولتي كمك به تجارت كره جنوبي گفت شركت ها اين شكايت را دارند كه دولت بايد به آنها اجازه دهد تا زماني كه قرار دادهاي تجاري به سلاح هاي كشتار جمعي يا بمب هاي هسته اي مربوط نمي شود به داد و ستدهاي تجاري خود با ايران ادامه دهند. وي برآورد كرد حدود دو هزار شركت كره جنوبي از تحريم هاي بين المللي بر ضد ايران آسيب خواهند ديد».
همچنين واشينگتن پست در گزارشي از سئول تاكيد مي كند كه همراهي سئول با تحريم ها ظاهري خواهد بود. در اين گزارش كه به قلم چيكو هارلان در 29 مرداد نوشته شده آمده است: «يون شيك پارك استاد امور مالي در دانشگاه جرج واشنگتن و مشاور مالي سابق شركت سامسونگ مي گويد كره جنوبي احتمالا با تحريم هاي آمريكا همراهي خواهد كرد اما سعي مي كند جولانگاهي پيدا كند. وي مي گويد اگر دولت كره جنوبي بتواند راهي پيدا كند كه ضمن عمل به قانون قطعنامه فعاليت هاي اقتصادي شان را به دور از نهادهاي ايران بانكهاي غير ايراني مثلا در دبي هدايت كند اولين گام خواهد بود و سپس به برخي تلاشهاي ديپلماتيك پشت پرده با دولت ايران متوسل خواهند شد».
«ئي. جي. ال» به قراردادش در بخش انرژي ايران پايبند مي ماند
نمونه ديگر از بي اعتنايي واضح غربي ها رفتار شركت ئي جي ال سوييس با تحريم ها يك جانبه آمريكاست. اين شركت كه قراردادهايي با شركت ملي گاز ايران دارد تاكيد كرده است كه زير بار هيچ تحريمي نخواهد رفت. ليلي فري، سخنگوي ئي.جي.ال، روز 4 شهريور ضمن دفاع از قرارداد 23 ميليارد دلاري اين شركت با بخش گاز ايران گفته است: «اين قرارداد همكاري مقررات بين المللي را نقض نمي كند». براساس گزارش يونايتدپرس اينترنشنال ، به روزنامه جروزالم پست گفته است كه اتهام دراختيار قرارگرفتن عايدات فروش گاز حاصل از اين قرارداد به تروريسم كاملا «بي اساس و تنها يك حدس» است.
تركيه، دردسري در حال رشد براي آمريكا
يكي ديگر از كشورهايي كه به هيچ وجه حاضر نشده سياست هاي خود درباره ايران را با آنچه دلخواه آمريكاست تطبيق بدهد، تركيه است. توماس گرو و ديويد شپارد روز 27 مرداد در گزارشي براي خبرگزاري رويترز از استانبول نوشتند : «با وجود اين يك خط لوله يك ميليارد يورويي يك ميليارد و 300 ميليون دلاري تركيه كه يكصد و ده ميليون متر مكعب گاز را از ايران به مرز تركيه منتقل مي كند نشان مي دهد تركيه قصد دارد ترديدهاي خود را كنار بگذارد و به دومين ذخاير بزرگ گاز جهان دسترسي داشته باشد. تركيه ماه گذشته اعلام كرد قصد دارد به سبب پس دادن گاز تحويل داده شده كه آنكارا از آن استفاده نكرده است بيش از 600 ميليون دلار به ايران پرداخت كند. در توافقنامه گازي دو جانبه بين ايران و تركيه بندي وجود دارد كه در ان اشاره شده است تركيه يا بايد گاز ايران را تحويل بگيرد يا مبلغ آن را بپردازد».
اين گزارش ادامه مي دهد:«نوئل تومناي تحليلگر مسائل گازي در موسسه مشاوره اي وود مكنزي در ادينبورگ گفت وجود اين بند در توافقنامه ايران و تركيه نشان مي دهد تركيه آشكارا مي خواهد حسن نيت خود با ايراني ها را حفظ كند تا در آينده بتواند به گاز بيشتري در ايران دسترسي داشته باشد. اين اقدامات تركيه همچنين همگي بخشي از تلاش تركيه براي نشان دادن اين موضوع هستند كه تركيه كشوري شرافتمند براي عبور گاز است. تركيه مي خواهد تمام گازي را كه قرار است از چند منبع مختلف به اروپا فرستاده مي شود دريافت كند».
همچنين تركيه مكررا تاكيد كرده است كه به فروش بنزين به ايران ادامه خواهد داد. به عنوان نمونه خبرگزاري رويترز روز 15 مرداد از ترابوزان تركيه گزارش داد : «تانر يلديز وزير انرژي تركيه روز جمعه گفت خريد نفت از ايران ادامه خواهد داشت. يلديز افزود: تحريمهاي سازمان ملل متحد نيز بر تجارت انرژي با جمهوري اسلامي ايران محدوديتهايي برقرار نكرده است و تركيه از ايران نفت خام خواهد خريد و بنزين به اين كشور خواهد فروخت. يلديز به خبرنگاران گفت: تركيه از طريق بخش خصوصي با ايران نفت دادو ستد مي كند و اين تجارت هم اكنون ادامه دارد. معتقدم اين تجارت امكان دارد ادامه يابد زيرا هم اكنون شوراي امنيت سازمان ملل متحد قطعنامه اي در اين خصوص ندارد».
جهان به راه خود مي رود
اين گزارش را مي توان لااقل تا چند برابر حجم فعلي ادامه داد. بسياري از منابع غربي عقيده دارند غرب قادر نخواهد بود همه جهان را به دنبال خود بكشاند و كشورهاي متعددي هستند كه انگيزه هايي فراوان براي مقابله با تحريم ايران توسط آمريكا دارند. يك نمونه جالب، مقاله اي است كه پل ريشتر روز 18 مرداد در لس آنجلس تايمز نوشت. او در اين مقاله از 4 كشور چين، روسيه، هند و تركيه به عنوان سردمداران بلوكي نام مي برد كه قصد ندارند اجازه بدهند تحريم هاي آمريكا عليه ايران حتي اندكي محسوس شود.
ريشتر مي نويسد: «چين روسيه هند و تركيه براي پركردن خلأ سود آور ناشي از تحريم هاي اتحاديه اروپا كه با هدف توقف برنامه هسته اي ايران اعمال شد خيز برداشته اند. تلاش هاي آمريكا و متحدان اروپايي اش براي ايجاد جبهه اي متحد به منظور متوقف ساختن برنامه هسته اي ايران با مقاومت هر چه جسورانه تر چين روسيه هند و تركيه مواجه مي شود كه سعي دارند بر خلاف تحريم هاي اعمال شده از سوي غرب با بهره گيري از فرصتهاي سرمايه گذاري اقتصادشان را تقويت كنند.
ريشتر تاكيد مي كند: «اما اين چهار كشور تحريم هاي اضافي را محكوم كردند و در هفته هاي اخير از اين هم فراتر رفتند از اول ژوئيه كه تحريم هاي جديد آمريكا به اجرا گذاشته شد. هر چهار كشور به قراردادهاي تجاري و سرمايه گذاري هايي پرداخته اند كه ناقص آن تحريم هاست يا تهديد به چنين اقداماتي در آينده كرده اند».