حج در آخرالزمان
حج در آخرالزمان
بسم الله الرحمن الرحيم
وَ أَذانٌ مِنَ اللّهِ وَ رَسُولِهِ إِلَي النّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ اْلأَكْبَرِ أَنَّ اللّهَ بَريءٌ مِنَ الْمُشْرِكينَ وَ رَسُولُهُ فَإِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ إِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللّهِ وَ بَشِّرِ الَّذينَ كَفَرُوا بِعَذابٍ أَليمٍ. [توبه3]
در روز حج اکبر خدا و رسولش به مردم اعلام می کنند که از مشرکان بیزارند . اگر توبه کنید به سود شماست و اگر سر باز زنید بدانید که نمی توانید بر قدرت خدا چیره شوید . و کافران را به عذابی دردناک بشارت ده .
موضوع : حج در آخرالزمان
خدا را شاكريم كه توفيقمان عطا كرد تا بتوانيم در محضر امام (ع) به يكي از مفاهيم آخر الزمان پي ببريم و آن را عرضه كنيم. يكي از موضوعات مهم دين مبين اسلام كه در كنار فرايض ديگرالهي همچون نماز ، روزه ، زكات و ولايت گنجانده شده است حج مي باشد . ( 1 ) همه ساله در ماه ذي الحجه بر مسلمانان واجب است در صورت استطاعت زيارت خانه خداوند به مكه مشرف شوند و اعمال و مناسك مخصوصي را بجا آورند . حج در آيات قرآن و به استناد احاديث معصومين (ع) به دو دسته حج معمولي و حج الأكبر تقسيم مي شود.
سئوال : اما پيمودن مسافتي طولاني در گرماي عربستان براي انجام يكسري اعمال و عبادات خاص چه ثمره اي براي ما مي تواند داشته باشد ؟ رمز بجا آوردن اين اعمال و مناسك چيست ؟ آيا هدف اين است كه به زيارت خانه خدا برويم و با كوله بار سبك و خالي از گناه بازگرديم ؟ يا اينكه فريضه اي از فرايض واجب الهي را بجا آورده باشيم ؟! و يا اينكه ... ؟! هفت دور طواف كردن خانه خدا يعني چه ؟ ما شيعيان بايد دقيق باشيم و فقط به ظاهر ماجراها اكتفا نكنيم . اصلاً چرا اينقدر در قرآن و احاديث به حج و مناسك آن بها داده شده است ؟ چرا همرديف نماز ، روزه و زكات است ؟ طواف يعني چه و از چه جنبه هايي قابل بررسي است ؟ حاجي به چه كسي گفته مي شود و چه وظايفي دارد ؟ آيا همه بعد از بجا آوردن اين مناسك حاجي به شمار مي آيند ؟ با چه نيتي حج را بجا آوريم كه مقبول درگاه ايزد حق قرار گيرد؟ جايگاه حج در آخرالزمان و صحنه هاي آخرالزمان چگونه است؟ حج ابراهيمي يعني چه ؟ چه رمزي در حج نهفته است كه از حضرت ابراهيم (ع) پيمان گرفته شد؟ چرا بايد حتماً سه روز آن هم فقط در منا به نمادي از شيطان سنگ بزنيم؟ حج الأكبر يعني چه ؟و ...
پاسخ : به حج از منظر نماد ظهور بودن نگاه كنيم.
بررسی مفهوم حج از منظر آیه 3 سوره توبه :
وَ أَذانٌ مِنَ اللّهِ وَ رَسُولِهِ إِلَي النّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ اْلأَكْبَرِ أَنَّ اللّهَ بَريءٌ مِنَ الْمُشْرِكينَ وَ رَسُولُهُ فَإِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ إِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللّهِ وَ بَشِّرِ الَّذينَ كَفَرُوا بِعَذابٍ أَليمٍ
1- به استناد حديث ذيل آيه فوق «وَ أَذانٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ » قال: خروج القائم و اذان دعوته الي نفسه.» ( 2 ) حج اكبر ظهور امام زمان (عج) است.
2- در حديث « بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ عَلَى الصَّلَاةِ وَ الزَّكَاةِ وَ الصَّوْمِ وَ الْحَجِّ وَ الْوَلَايَةِ وَ لَمْ يُنَادَ بِشَيْءٍ كَمَا نُودِيَ بِالْوَلَايَةِ» ( 3 ) امام جعفر صادق (ع) فرمودند: اسلام بر پنج چيز بنا شده است، بر نماز و زكات و روزه و حج و ولايت و هيچ چيز به اندازه ولايت تاكيد نشده است. كه در اين حديث اهميت ولايت بر تمام فرايض از جمله حج بيان شده است.
3- در ماجراي امام حسين (ص) در روز عرفه سال 61 هجري قمري، امام حسين (ع) که خود در مکه و در مناسک حج بودند تصميم به حرکت به سمت کوفه مي گيرند و به اصحابشان مي فرمايند: « من كان فينا باذلاً مهجته و مُوَطِناً علي لقاء الله نفسه فليرحل معنا» ( 4 ) در اين زمان آيا ، حج افرادي که با امام (ع) همراهي ننمودند مقبول است، يا افرادي که در کاروان امام (ع) و با ايشان همراه شدند؟! ( 5 ) در اين ماجرا آيا امام (ع) بر حج و مناسک آن ارجحيت نداشتند. از جمله درس هايي که از اين ماجرا در کنار ديگر استنادات فوق ديده مي شود قائم بودن حج به ولي عالم است. { قوم به حج رفته به حج رفته اند ، بی تو در این بادیه کج رفته اند }
در آيه 128 سوره بقره رَبَّنا وَ اجْعَلْنا مُسْلِمَيْنِ لَكَ وَ مِنْ ذُرّيَّتِنا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ وَ أَرِنا مَناسِكَنا وَ تُبْ عَلَيْنا إِنَّكَ أَنْتَ التَّوّابُ الرَّحيمُ ( 6 ) حضرت ابراهيم (ع) از خداوند طلب مي كنند كه خدايا مناسك حج را به من ياد بده تا بدانم چگونه بايد در قبال اين خانه رفتار انجام دهم . طبق حديثي كه در ابتداي كتاب حيات القلوب آمده هر پيغمبري در زمان خود مأمور بوده كه خودش با امام زمان (ع) آشنا شود و قومش را با امام زمان(ع) آشنا كند و به آن سمت حركت دهد. ( 7 )
با توجه به استنادات قرآني و حديثي فوق مي توان گفت كه حج از زمان حضرت ابراهيم (ع) تا قبل از حج اكبر، در واقع تمرين رفتار در قبال امام زمان (عج) و فقط و فقط بند به ولايت ايشان است.با نگريستن از اين منظر، تك تك مناسك حج معنا و قيمت ديگري پيدا خواهد كرد.مثلاً كعبه نماد امام (ع) است كه بايد در قبال آن طواف نمود و پروانه وار دور امام (ع) چرخيد و با تمام وجوه در معرض امام (ع) قرار گرفت. يعني به هر طرف كه رو كنيد امام (ع) را ببينيد.
استناد:
• خانه كعبه طبق آيه مِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَه ( 8 ) قبله است.
• امام زمان نيز طبق آيه فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللّهِ ( 9 ) و احاديث ذيل آن ، همچنين در دعاي ندبه با واژه وجه الله معرفي شده اند. ( 10 ) به هر طرف كه رو كنيد امام زمان (ع) را مي بينيد.
در نتيجه كعبه نمادي از امام زمان است. ( 11 )
همچنين عرفات مكاني است كه مي توان خود را تزكيه نمود و به نحوي مقدمات و زمينه را براي همراهي امام (ع) آماده كرد.
با اين ديد تمام اشياء و مناسك از جمله جبل الرحمه، رمي جمرات ، مشعر ، منا و رمي جمرات معناي متفاوتي خواهد داشت. مثلاً حجر الأسود
• حجرالأسود ؛ نماد تجديد ميثاق با امام زمان (ع) :
از آنجا كه ما شيعيان در عالم ذر با اهل بيت (ع) پيمان بسته بوديم كه آن ها را در دنيا نصرت نماييم لذا حجر الأسود تذكري است براي به عزم كشاندن ما شيعيان در راستاي عملي كردنِ عهد و پيمانمان.( 12 ) در اين باره، امام خميني (ره) فرموده اند: « در لمس «حجرالأسود» بيعت با خدا بنديد، كه با دشمنان او و رسولانش و صالحان و آزادگان، دشمن باشيد و به اطاعت و بندگي آنان- هر كه باشد و هر جا باشد سر ننهيد و خوف و زبوني را از دل بزداييد كه دشمنان خدا و در رأس آنان شيطان بزرگ، زبونند، هر چند در ابزار آدم كشي و سركوبي و جنايتشان برتري داشته باشند.»
• رمي جمرات ؛ نماد ورود به صحنه كارزار با شيطان :
بعد از طلوع آفتاب از صحراي مشعر عبور كرده وارد منا شده، در آنجا به سمت نماد شيطان رفته و سنگ مي زنند اما اين سنگ زدن چه مفهومي را مي تواند در بر داشته باشد. سه روز ماندن و اينكه هر سه روز سنگ زدن نشان دهنده چه چيزي است. نماد اين است كه جنگ هاي قبل از ظهور طول مي كشد و بايد وارد ميدان شد و به ابليس و مظاهر آن سنگ زد و اين قسمت از مناسك حج بسيار در پيشگاه خداوند با ارزش و بلكه واجب است. ( 13 )
امام خميني (ره) در اين باره مي فرمايند: « پس به منا رويد و آرزوهاي حقاني را در آنجا دريابيد كه آن «قرباني نمودن محبوب ترين چيز خويش در راه محبوب مطلق است». بدانيد تا از اين محبوب ها كه بالاترينش حب نفس است، و حب دنيا تابع آن است نگذريد، به محبوب مطلق نرسيد و در اين حال است كه شيطان را رجم كنيد و شيطان از شما بگريزد. رجم شيطان را در موارد مختلف با دستورهاي الهي تكرار كنيد كه شيطان و شيطان زادگان همه گريزان شوند» .
________________________________________
1- عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ عَلَى الصَّلَاةِ وَ الزَّكَاةِ وَ الصَّوْمِ وَ الْحَجِّ وَ الْوَلَايَةِ وَ لَمْ يُنَادَ بِشَيْءٍ كَمَا نُودِيَ بِالْوَلَايَةِ الكافي ج 2 ص 18
ابي جعفر (ع) فرمودند: اسلام بر پنج چيز بنا شده است، بر نماز و زكات و روزه و حج و ولايت و هيچ چيز به اندازه ولايت تاكيد نشده است.
2- جابر عن ابي جعفر (ع) في قول الله « وَ أَذانٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ » قال: خروج القائم و اذان دعوته الي نفسه.
امام باقر (ع) دربارة آيه « وَ أَذانٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ » فرمودند: منظور خروج قائم (عج) و فراخواندن به سوي خود است. / معجم ج 5 ص 134 ح 1553
3- عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ عَلَى الصَّلَاةِ وَ الزَّكَاةِ وَ الصَّوْمِ وَ الْحَجِّ وَ الْوَلَايَةِ وَ لَمْ يُنَادَ بِشَيْءٍ كَمَا نُودِيَ بِالْوَلَايَةِ الكافي ج 2 ص 18
ابي جعفر (ع) فرمودند: اسلام بر پنج چيز بنا شده است، بر نماز و زكات و روزه و حج و ولايت و هيچ چيز به اندازه ولايت تاكيد نشده است.
4- «من كان فينا باذلا مهجته موطنا على لقاء الله نفسه فليرحل معنا» است. (اللهوف 60 المسلك الأول في الأمور المتقدمة /مثيرالأحزان 41 خطبة الإمام أثناء توجهه الى العراق /كشفالغمة 2 29 الثامن في ذكر شيء من كلامه ع /بحارالأنوار 44 366 باب 37- ما جرى عليه بعد بيعة الناس) كاروانيان در خلال مسير چنان مى شوند كه«و أمرهم أمري و رأيهم رأيي». (بحارالأنوار 44 328 باب 37- ما جرى عليه بعد بيعة الناس)
5- انما امر الناس ان ياتوا هذه الاحجار فيطوفو بها ثم ياتونا فيخبرونا بولايتهم و يعرضوا علينا نصرهم. (بحار الانوار ج 96 374 )
6- [بقره128] ص20 ـ رَبَّنا وَ اجْعَلْنا مُسْلِمَيْنِ لَكَ وَ مِنْ ذُرّيَّتِنا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ وَ أَرِنا مَناسِكَنا وَ تُبْ عَلَيْنا إِنَّكَ أَنْتَ التَّوّابُ الرَّحيمُ ، پروردگارا! ما را تسليم فرمان خود قرار ده! و از دودمان ما، امتي كه تسليم فرمانت باشند، به وجود آور! و طرز عبادتمان را به ما نشان ده و توبه ما را بپذير ، كه تو توبه پذير و مهرباني!
7- [ابراهيم5] ص255 ـ وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا مُوسي بِآياتِنا أَنْ أَخْرِجْ قَوْمَكَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَي النُّورِ وَ ذَكِّرْهُمْ بِأَيّامِ اللّهِ إِنَّ في ذلِكَ َلآياتٍ لِكُلِّ صَبّارٍ شَكُورٍ
ما موسي را با آيات خود فرستاديم؛ (و دستور داديم:) قومت را از ظلمات به نور بيرون آر! و «ايّام اللّه» را به آنان ياد آور! در اين، نشانههايي است براي هر صبر كننده شكرگزار!
امام باقر(ع) در حديث ذيل اين آيه مي فرمايند ايام الله ثلاثه، روزهاي خدا سه تا است، يوم القائم روزي که حضرت قائم به پا خيزد، يوم الرجعه و يوم القيامه.
8- [بقره150] ص23 ـ وَ مِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ لِئَلاّ يَكُونَ لِلنّاسِ عَلَيْكُمْ حُجَّةٌ إِلاَّ الَّذينَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ فَلا تَخْشَوْهُمْ وَ اخْشَوْني وَ ِلأُتِمَّ نِعْمَتي عَلَيْكُمْ وَ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ ، و از هر جا خارج شدي، روي خود را به جانب مسجد الحرام كن! و هر جا بوديد، روي خود را به سوي آن كنيد! تا مردم، جز ظالمان (كه دست از لجاجت برنميدارند،) دليلي بر ضدّ شما نداشته باشند؛ (زيرا از نشانههاي پيامبر، كه در كتب آسماني پيشين آمده، اين است كه او، به سوي دو قبله، نماز ميخواند.) از آنها نترسيد! و (تنها) از من بترسيد! (اين تغيير قبله، به خاطر آن بود كه) نعمت خود را بر شما تمام كنم، شايد هدايت شويد!
9- [بقره115] ص18 ـ وَ لِلّهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللّهِ إِنَّ اللّهَ واسِعٌ عَليمٌ ، مشرق و مغرب، از آن خداست! و به هر سو رو كنيد، خدا آنجاست! خداوند بينياز و داناست!
10- أين وجه الله اللذي منه يتوجه الأولياء
11- عن ابى عبدالله -عليه السلام- قال :لايزال الدين قائما ما قامت الكعبة . امام صادق -عليه السلام- فرمود : تا كعبه برپاست، دين برپاست. (بحار الانوار ج 96 57 )
12- قال ابو جعفر عليه السلام والحجر كالميثاق و استلامه كالبيعة و كان اذا استلمه قال : اللهم امانتى اديتها و ميثاقى تعاهدته ليشهدلى عندك بالبلاغ . امام باقر -عليه السلام- فرمود : حجرالاسود مثل يك پيمان است و دست كشيدن بر آن چون بيعت [با خدا] است وقتى حضرت دستبر حجرالاسود مىكشيد مىفرمود: خدايا! امانتم را ادا كردم. ميثاق خود را تجديد كردم، تو گواه باش كه من وظيفهام را بپايان رساند. (بحار الانوار ج96 48 )
13- الف) عن ابى عبدلله -عليه السلام- فى رمى الجمار قال: له بكل حصاة يرمى بها تحط عنه كبيرة موبقة . امام صادق -عليه السلام- درباره رمى جمرات فرمود : با هر سنگريزهاى كه حاجى مىزند يك گناه كبيره هلاكتبار از وى فرو مىريزد. (بحار الانوار ج 96 273 )
عن على بن جعفر عن اخيه موسى -عليه السلام- قال : سئلته عن رمى الجمار لم جعل قال : لان ابليس اللعين كان يتراءى لابراهيم -عليه السلام- فى موضع الجمار. فرجمه ابراهيم -عليه السلام- فجرت السنة بذلك .
على بن جعفر مىگويد: از امام كاظم -عليه السلام- پرسيدم: چرا رمى جمرات واجب شده است؟
فرمود: چون ابليس لعين در جايگاه اين سنگ ها براى ابراهيم -عليه السلام- ظاهر شد و آن حضرت او را سنگسار كرد، اين كار در حج سنت شد. (بحار الانوار ج 96)
ویراستار : مجید دائی ، اقتباس : ن ظهور
بسم الله الرحمن الرحيم
وَ أَذانٌ مِنَ اللّهِ وَ رَسُولِهِ إِلَي النّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ اْلأَكْبَرِ أَنَّ اللّهَ بَريءٌ مِنَ الْمُشْرِكينَ وَ رَسُولُهُ فَإِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ إِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللّهِ وَ بَشِّرِ الَّذينَ كَفَرُوا بِعَذابٍ أَليمٍ. [توبه3]
در روز حج اکبر خدا و رسولش به مردم اعلام می کنند که از مشرکان بیزارند . اگر توبه کنید به سود شماست و اگر سر باز زنید بدانید که نمی توانید بر قدرت خدا چیره شوید . و کافران را به عذابی دردناک بشارت ده .
موضوع : حج در آخرالزمان
خدا را شاكريم كه توفيقمان عطا كرد تا بتوانيم در محضر امام (ع) به يكي از مفاهيم آخر الزمان پي ببريم و آن را عرضه كنيم. يكي از موضوعات مهم دين مبين اسلام كه در كنار فرايض ديگرالهي همچون نماز ، روزه ، زكات و ولايت گنجانده شده است حج مي باشد . ( 1 ) همه ساله در ماه ذي الحجه بر مسلمانان واجب است در صورت استطاعت زيارت خانه خداوند به مكه مشرف شوند و اعمال و مناسك مخصوصي را بجا آورند . حج در آيات قرآن و به استناد احاديث معصومين (ع) به دو دسته حج معمولي و حج الأكبر تقسيم مي شود.
سئوال : اما پيمودن مسافتي طولاني در گرماي عربستان براي انجام يكسري اعمال و عبادات خاص چه ثمره اي براي ما مي تواند داشته باشد ؟ رمز بجا آوردن اين اعمال و مناسك چيست ؟ آيا هدف اين است كه به زيارت خانه خدا برويم و با كوله بار سبك و خالي از گناه بازگرديم ؟ يا اينكه فريضه اي از فرايض واجب الهي را بجا آورده باشيم ؟! و يا اينكه ... ؟! هفت دور طواف كردن خانه خدا يعني چه ؟ ما شيعيان بايد دقيق باشيم و فقط به ظاهر ماجراها اكتفا نكنيم . اصلاً چرا اينقدر در قرآن و احاديث به حج و مناسك آن بها داده شده است ؟ چرا همرديف نماز ، روزه و زكات است ؟ طواف يعني چه و از چه جنبه هايي قابل بررسي است ؟ حاجي به چه كسي گفته مي شود و چه وظايفي دارد ؟ آيا همه بعد از بجا آوردن اين مناسك حاجي به شمار مي آيند ؟ با چه نيتي حج را بجا آوريم كه مقبول درگاه ايزد حق قرار گيرد؟ جايگاه حج در آخرالزمان و صحنه هاي آخرالزمان چگونه است؟ حج ابراهيمي يعني چه ؟ چه رمزي در حج نهفته است كه از حضرت ابراهيم (ع) پيمان گرفته شد؟ چرا بايد حتماً سه روز آن هم فقط در منا به نمادي از شيطان سنگ بزنيم؟ حج الأكبر يعني چه ؟و ...
پاسخ : به حج از منظر نماد ظهور بودن نگاه كنيم.
بررسی مفهوم حج از منظر آیه 3 سوره توبه :
وَ أَذانٌ مِنَ اللّهِ وَ رَسُولِهِ إِلَي النّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ اْلأَكْبَرِ أَنَّ اللّهَ بَريءٌ مِنَ الْمُشْرِكينَ وَ رَسُولُهُ فَإِنْ تُبْتُمْ فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمْ وَ إِنْ تَوَلَّيْتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّكُمْ غَيْرُ مُعْجِزِي اللّهِ وَ بَشِّرِ الَّذينَ كَفَرُوا بِعَذابٍ أَليمٍ
1- به استناد حديث ذيل آيه فوق «وَ أَذانٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ » قال: خروج القائم و اذان دعوته الي نفسه.» ( 2 ) حج اكبر ظهور امام زمان (عج) است.
2- در حديث « بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ عَلَى الصَّلَاةِ وَ الزَّكَاةِ وَ الصَّوْمِ وَ الْحَجِّ وَ الْوَلَايَةِ وَ لَمْ يُنَادَ بِشَيْءٍ كَمَا نُودِيَ بِالْوَلَايَةِ» ( 3 ) امام جعفر صادق (ع) فرمودند: اسلام بر پنج چيز بنا شده است، بر نماز و زكات و روزه و حج و ولايت و هيچ چيز به اندازه ولايت تاكيد نشده است. كه در اين حديث اهميت ولايت بر تمام فرايض از جمله حج بيان شده است.
3- در ماجراي امام حسين (ص) در روز عرفه سال 61 هجري قمري، امام حسين (ع) که خود در مکه و در مناسک حج بودند تصميم به حرکت به سمت کوفه مي گيرند و به اصحابشان مي فرمايند: « من كان فينا باذلاً مهجته و مُوَطِناً علي لقاء الله نفسه فليرحل معنا» ( 4 ) در اين زمان آيا ، حج افرادي که با امام (ع) همراهي ننمودند مقبول است، يا افرادي که در کاروان امام (ع) و با ايشان همراه شدند؟! ( 5 ) در اين ماجرا آيا امام (ع) بر حج و مناسک آن ارجحيت نداشتند. از جمله درس هايي که از اين ماجرا در کنار ديگر استنادات فوق ديده مي شود قائم بودن حج به ولي عالم است. { قوم به حج رفته به حج رفته اند ، بی تو در این بادیه کج رفته اند }
در آيه 128 سوره بقره رَبَّنا وَ اجْعَلْنا مُسْلِمَيْنِ لَكَ وَ مِنْ ذُرّيَّتِنا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ وَ أَرِنا مَناسِكَنا وَ تُبْ عَلَيْنا إِنَّكَ أَنْتَ التَّوّابُ الرَّحيمُ ( 6 ) حضرت ابراهيم (ع) از خداوند طلب مي كنند كه خدايا مناسك حج را به من ياد بده تا بدانم چگونه بايد در قبال اين خانه رفتار انجام دهم . طبق حديثي كه در ابتداي كتاب حيات القلوب آمده هر پيغمبري در زمان خود مأمور بوده كه خودش با امام زمان (ع) آشنا شود و قومش را با امام زمان(ع) آشنا كند و به آن سمت حركت دهد. ( 7 )
با توجه به استنادات قرآني و حديثي فوق مي توان گفت كه حج از زمان حضرت ابراهيم (ع) تا قبل از حج اكبر، در واقع تمرين رفتار در قبال امام زمان (عج) و فقط و فقط بند به ولايت ايشان است.با نگريستن از اين منظر، تك تك مناسك حج معنا و قيمت ديگري پيدا خواهد كرد.مثلاً كعبه نماد امام (ع) است كه بايد در قبال آن طواف نمود و پروانه وار دور امام (ع) چرخيد و با تمام وجوه در معرض امام (ع) قرار گرفت. يعني به هر طرف كه رو كنيد امام (ع) را ببينيد.
استناد:
• خانه كعبه طبق آيه مِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَه ( 8 ) قبله است.
• امام زمان نيز طبق آيه فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللّهِ ( 9 ) و احاديث ذيل آن ، همچنين در دعاي ندبه با واژه وجه الله معرفي شده اند. ( 10 ) به هر طرف كه رو كنيد امام زمان (ع) را مي بينيد.
در نتيجه كعبه نمادي از امام زمان است. ( 11 )
همچنين عرفات مكاني است كه مي توان خود را تزكيه نمود و به نحوي مقدمات و زمينه را براي همراهي امام (ع) آماده كرد.
با اين ديد تمام اشياء و مناسك از جمله جبل الرحمه، رمي جمرات ، مشعر ، منا و رمي جمرات معناي متفاوتي خواهد داشت. مثلاً حجر الأسود
• حجرالأسود ؛ نماد تجديد ميثاق با امام زمان (ع) :
از آنجا كه ما شيعيان در عالم ذر با اهل بيت (ع) پيمان بسته بوديم كه آن ها را در دنيا نصرت نماييم لذا حجر الأسود تذكري است براي به عزم كشاندن ما شيعيان در راستاي عملي كردنِ عهد و پيمانمان.( 12 ) در اين باره، امام خميني (ره) فرموده اند: « در لمس «حجرالأسود» بيعت با خدا بنديد، كه با دشمنان او و رسولانش و صالحان و آزادگان، دشمن باشيد و به اطاعت و بندگي آنان- هر كه باشد و هر جا باشد سر ننهيد و خوف و زبوني را از دل بزداييد كه دشمنان خدا و در رأس آنان شيطان بزرگ، زبونند، هر چند در ابزار آدم كشي و سركوبي و جنايتشان برتري داشته باشند.»
• رمي جمرات ؛ نماد ورود به صحنه كارزار با شيطان :
بعد از طلوع آفتاب از صحراي مشعر عبور كرده وارد منا شده، در آنجا به سمت نماد شيطان رفته و سنگ مي زنند اما اين سنگ زدن چه مفهومي را مي تواند در بر داشته باشد. سه روز ماندن و اينكه هر سه روز سنگ زدن نشان دهنده چه چيزي است. نماد اين است كه جنگ هاي قبل از ظهور طول مي كشد و بايد وارد ميدان شد و به ابليس و مظاهر آن سنگ زد و اين قسمت از مناسك حج بسيار در پيشگاه خداوند با ارزش و بلكه واجب است. ( 13 )
امام خميني (ره) در اين باره مي فرمايند: « پس به منا رويد و آرزوهاي حقاني را در آنجا دريابيد كه آن «قرباني نمودن محبوب ترين چيز خويش در راه محبوب مطلق است». بدانيد تا از اين محبوب ها كه بالاترينش حب نفس است، و حب دنيا تابع آن است نگذريد، به محبوب مطلق نرسيد و در اين حال است كه شيطان را رجم كنيد و شيطان از شما بگريزد. رجم شيطان را در موارد مختلف با دستورهاي الهي تكرار كنيد كه شيطان و شيطان زادگان همه گريزان شوند» .
________________________________________
1- عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ عَلَى الصَّلَاةِ وَ الزَّكَاةِ وَ الصَّوْمِ وَ الْحَجِّ وَ الْوَلَايَةِ وَ لَمْ يُنَادَ بِشَيْءٍ كَمَا نُودِيَ بِالْوَلَايَةِ الكافي ج 2 ص 18
ابي جعفر (ع) فرمودند: اسلام بر پنج چيز بنا شده است، بر نماز و زكات و روزه و حج و ولايت و هيچ چيز به اندازه ولايت تاكيد نشده است.
2- جابر عن ابي جعفر (ع) في قول الله « وَ أَذانٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ الْأَكْبَرِ » قال: خروج القائم و اذان دعوته الي نفسه.
امام باقر (ع) دربارة آيه « وَ أَذانٌ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ إِلَى النَّاسِ يَوْمَ الْحَجِّ » فرمودند: منظور خروج قائم (عج) و فراخواندن به سوي خود است. / معجم ج 5 ص 134 ح 1553
3- عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ ع قَالَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ عَلَى الصَّلَاةِ وَ الزَّكَاةِ وَ الصَّوْمِ وَ الْحَجِّ وَ الْوَلَايَةِ وَ لَمْ يُنَادَ بِشَيْءٍ كَمَا نُودِيَ بِالْوَلَايَةِ الكافي ج 2 ص 18
ابي جعفر (ع) فرمودند: اسلام بر پنج چيز بنا شده است، بر نماز و زكات و روزه و حج و ولايت و هيچ چيز به اندازه ولايت تاكيد نشده است.
4- «من كان فينا باذلا مهجته موطنا على لقاء الله نفسه فليرحل معنا» است. (اللهوف 60 المسلك الأول في الأمور المتقدمة /مثيرالأحزان 41 خطبة الإمام أثناء توجهه الى العراق /كشفالغمة 2 29 الثامن في ذكر شيء من كلامه ع /بحارالأنوار 44 366 باب 37- ما جرى عليه بعد بيعة الناس) كاروانيان در خلال مسير چنان مى شوند كه«و أمرهم أمري و رأيهم رأيي». (بحارالأنوار 44 328 باب 37- ما جرى عليه بعد بيعة الناس)
5- انما امر الناس ان ياتوا هذه الاحجار فيطوفو بها ثم ياتونا فيخبرونا بولايتهم و يعرضوا علينا نصرهم. (بحار الانوار ج 96 374 )
6- [بقره128] ص20 ـ رَبَّنا وَ اجْعَلْنا مُسْلِمَيْنِ لَكَ وَ مِنْ ذُرّيَّتِنا أُمَّةً مُسْلِمَةً لَكَ وَ أَرِنا مَناسِكَنا وَ تُبْ عَلَيْنا إِنَّكَ أَنْتَ التَّوّابُ الرَّحيمُ ، پروردگارا! ما را تسليم فرمان خود قرار ده! و از دودمان ما، امتي كه تسليم فرمانت باشند، به وجود آور! و طرز عبادتمان را به ما نشان ده و توبه ما را بپذير ، كه تو توبه پذير و مهرباني!
7- [ابراهيم5] ص255 ـ وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا مُوسي بِآياتِنا أَنْ أَخْرِجْ قَوْمَكَ مِنَ الظُّلُماتِ إِلَي النُّورِ وَ ذَكِّرْهُمْ بِأَيّامِ اللّهِ إِنَّ في ذلِكَ َلآياتٍ لِكُلِّ صَبّارٍ شَكُورٍ
ما موسي را با آيات خود فرستاديم؛ (و دستور داديم:) قومت را از ظلمات به نور بيرون آر! و «ايّام اللّه» را به آنان ياد آور! در اين، نشانههايي است براي هر صبر كننده شكرگزار!
امام باقر(ع) در حديث ذيل اين آيه مي فرمايند ايام الله ثلاثه، روزهاي خدا سه تا است، يوم القائم روزي که حضرت قائم به پا خيزد، يوم الرجعه و يوم القيامه.
8- [بقره150] ص23 ـ وَ مِنْ حَيْثُ خَرَجْتَ فَوَلِّ وَجْهَكَ شَطْرَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ وَ حَيْثُ ما كُنْتُمْ فَوَلُّوا وُجُوهَكُمْ شَطْرَهُ لِئَلاّ يَكُونَ لِلنّاسِ عَلَيْكُمْ حُجَّةٌ إِلاَّ الَّذينَ ظَلَمُوا مِنْهُمْ فَلا تَخْشَوْهُمْ وَ اخْشَوْني وَ ِلأُتِمَّ نِعْمَتي عَلَيْكُمْ وَ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ ، و از هر جا خارج شدي، روي خود را به جانب مسجد الحرام كن! و هر جا بوديد، روي خود را به سوي آن كنيد! تا مردم، جز ظالمان (كه دست از لجاجت برنميدارند،) دليلي بر ضدّ شما نداشته باشند؛ (زيرا از نشانههاي پيامبر، كه در كتب آسماني پيشين آمده، اين است كه او، به سوي دو قبله، نماز ميخواند.) از آنها نترسيد! و (تنها) از من بترسيد! (اين تغيير قبله، به خاطر آن بود كه) نعمت خود را بر شما تمام كنم، شايد هدايت شويد!
9- [بقره115] ص18 ـ وَ لِلّهِ الْمَشْرِقُ وَ الْمَغْرِبُ فَأَيْنَما تُوَلُّوا فَثَمَّ وَجْهُ اللّهِ إِنَّ اللّهَ واسِعٌ عَليمٌ ، مشرق و مغرب، از آن خداست! و به هر سو رو كنيد، خدا آنجاست! خداوند بينياز و داناست!
10- أين وجه الله اللذي منه يتوجه الأولياء
11- عن ابى عبدالله -عليه السلام- قال :لايزال الدين قائما ما قامت الكعبة . امام صادق -عليه السلام- فرمود : تا كعبه برپاست، دين برپاست. (بحار الانوار ج 96 57 )
12- قال ابو جعفر عليه السلام والحجر كالميثاق و استلامه كالبيعة و كان اذا استلمه قال : اللهم امانتى اديتها و ميثاقى تعاهدته ليشهدلى عندك بالبلاغ . امام باقر -عليه السلام- فرمود : حجرالاسود مثل يك پيمان است و دست كشيدن بر آن چون بيعت [با خدا] است وقتى حضرت دستبر حجرالاسود مىكشيد مىفرمود: خدايا! امانتم را ادا كردم. ميثاق خود را تجديد كردم، تو گواه باش كه من وظيفهام را بپايان رساند. (بحار الانوار ج96 48 )
13- الف) عن ابى عبدلله -عليه السلام- فى رمى الجمار قال: له بكل حصاة يرمى بها تحط عنه كبيرة موبقة . امام صادق -عليه السلام- درباره رمى جمرات فرمود : با هر سنگريزهاى كه حاجى مىزند يك گناه كبيره هلاكتبار از وى فرو مىريزد. (بحار الانوار ج 96 273 )
عن على بن جعفر عن اخيه موسى -عليه السلام- قال : سئلته عن رمى الجمار لم جعل قال : لان ابليس اللعين كان يتراءى لابراهيم -عليه السلام- فى موضع الجمار. فرجمه ابراهيم -عليه السلام- فجرت السنة بذلك .
على بن جعفر مىگويد: از امام كاظم -عليه السلام- پرسيدم: چرا رمى جمرات واجب شده است؟
فرمود: چون ابليس لعين در جايگاه اين سنگ ها براى ابراهيم -عليه السلام- ظاهر شد و آن حضرت او را سنگسار كرد، اين كار در حج سنت شد. (بحار الانوار ج 96)
ویراستار : مجید دائی ، اقتباس : ن ظهور
+ نوشته شده در دوشنبه ۱۳۸۸/۰۸/۲۵ ساعت 5:44 توسط منتظر ظهور
|